تولید کنندگان ماکارونی تا چه اندازه از بورس کالای کشاورزی رضایت دارند؟

معاون بازرگانی ماکارونی مک پاسخ می دهد

در چند سال اخیر دولت با فعال نمودن بورس کالای کشاورزی در صدد عرضه گسترده محصولات و مواد اولیه صنایع پایین دستی محصولات کشاورزی بخصوص گندم برآمده است. به عقیده بسیاری، بورس واقعی عرصه ای باز و بدون محدودیت باید باشد که محصولات داخلی و خارجی در آن عرضه شوند. سوال این است که آیا بورس کالای کشاورزی برای تولید کنندگان کشور، کارکردی مثبت داشته یا تنها عرصه ای برای رقابت شرکت های شبه دولتی بوده است؟! پاسخ این سوال را در گفتگوی اختصاصی نگاشته با معاون بازرگانی شرکت خوشنام با برند ماکارونی مک خواهید خواند.

مهندس رسول مژده شفق در ابتدای گفتگو با بیان اینکه بورس ایران در شرایط کنونی به عنوان بورسی شبه دولتی و غیر واقعی فعالیت می کند، گفت: عرضه کنندگان کالا بسیار محدود بوده و عمدتا محصولات از سوی دولت و یا شرکت های شبه دولتی عرضه می شوند. سوابق عرضه گندم در بورس نیز شاهد همین مسئله است. عدم تنوع عرضه کنندگان محصولات کشاورزی، عملا مانع ایجاد رقابت شده است. حال آن که در عرضه گندم، عرضه کنندگان متعدد باید محصولاتی با واریته های مختلف وکیفیت های متنوع را در بورس عرضه کنند تا خریدار حق انتخاب داشته باشد.

دلیل کاهش تنوع گندم در بورس عدم وجود رقیب است

وی در ادامه افزود: در واقع کشاورزان باید در قالب تشکل های محلی محصول گندم خود را در بورس عرضه کنند. اما به دلیل اینکه تولیدات گندم کشاورزان در تناژ بالا کشت نمی شود، نمی توانند محصول خود را در بورس عرضه کنند. شرایط باید به گونه ای باشد که به عنوان مثال تعاونی گندم کاران فارس که یکی از قطب های گندم خیز است، گندم را از کشاورز به صورت امانت گرفته و در بورس عرضه کند. در کنار آن تعاونی گندم کاران خوزستان محصول خود را برای عرضه به بورس آورده و هر دو در شرایط رقابت سالم بتوانند گندم خود را عرضه کنند و در صورتی که نرخ نهایی اعلام شده در تابلوی بورس پایین تر از قیمت تضمینی بود، دولت در راستای حمایت از کشاور، ضمانت خرید گندم را اعلام کند.
شفق در بیان دلایل غیر واقعی بودن بورس گندم افزود: مساله اول این است که اگر تنوع گندم از نظر کیفی، شرایط فروش و رقابت واقعی باشد قطعا مصرف کننده که واحد های صنعتی هستند از بورس استقبال خواهند کرد. مساله بعدی تولید گندم و عرضه در کشور است که دارای محدودیت زمانی است چراکه تولید گندم حداکثر تا اواخر مهرماه انجام می شود اما صنایع غذایی که نیاز به آرد و گندم دارند، در طول سال وابسته به خرید انواع گندم هستند.
شرکت بازرگانی دولتی ایران در سال های ۹۴-۹۳ گندم خریداری کرده و اکنون که دو سال است واردات گندم به دلیل حمایت از تولید داخلی ممنوع شده است و با انبوهی از گندم انباشته در سیلو ها مواجه شده، این محصول را در بورس ارائه نموده است. وقتی به عنوان نمونه گندم ایلام بر روی تابلوی بورس ارائه می شود، تکلیف مصرف کننده ای که گندمی غیر از گندم ایلام را باید مصرف کند، چیست؟
لذا برای ایجاد بورسی شفاف و فعال، باید حداقل ۴ نوع گندم، آنهم به صورت هفتگی و منظم باشد. اکنون به جای خریدار، عرضه کننده تصمیم می گیرد چه گندمی را خریدار باید بخرد در این میان ممکن است فاکتور های سن زدگی، کیفیت، ناخالصی، درصد گلوتن، پروتئین در پایین ترین حد ممکن باشند. در حال حاضر بسیاری از واحد های مصرف کننده گندم، امکان دسترسی به گندم مطلوب را ندارند. در این شرایط شاید واردات گندم عبور موقت به منظور صادرات مجدد، راه حلی کوتاه مدت باشد اما تولید کننده ممکن است امکان صادرات را نداشته باشد و تنها برای تولید محصول کیفی خود نیاز به خرید گندم خارجی داشته باشد!

تغییر چندین باره نرخ گلوتن، چالش جدید صنایع پایین دستی گندم

معاون بازرگانی شرکت خوشنام ادامه داد: در حال حاضر یکی از مشکلاتی که بروز کرده است کارخانه های تولید گلوتن هستند که از آرد گندم گلوتن استحصال می کنند. در گذشته گندم متوسط داخلی را با گندم خارجی که دارای حداقل گلوتن ۲۶ بود اختلاط می کردند. اما طی ۶ ماه گذشته کارخانه های گلوتن سازی۴ بار قیمت محصول خود را افزایش داده اند که دلیل آن را میزان پایین بودن گلوتن در گندم اعلام کرده اند که باید گندم بیشتری را برای استحصال استفاده کنند. بنابراین قیمت تمام شده گلوتن بالاتر خواهد شد و خریدار مجبور می شود گلوتن را با قیمت بیشتر از گذشته خریداری کند. از سوی دیگر حدود سه سال است که علی رغم افزایش قیمت سلفون، کارتن، گلوتن، بتاکارتن، دستمزد و… متاسفانه قیمت ماکارونی ثابت مانده است و واحد های تولید کننده، اجازه افزیش قیمت را ندارند.

۶۰ درصد بهای معامله، ضمانت منصفانه ای برای بورس نیست!

وی در انتقاد از سیستم نقدی حاکم در بورس کالای کشاورزی، سرمایه در گردش و نقدینگی را بزرگترین چالش تولید کنندگان ماکارونی عنوان کرد و افزود: در حال حاضر پایه قیمتی که دولت برای گندم در نظر گرفته است از قیمت خرید هم پایین تر است و حدود ۹۰۰ تومان و دوروم ۹۳۵ تومان است. واحد های آرد سازی در گذشته گندم را به صورت نسیه و مدت دار تهیه می کردند و به کارخانه متقاضی مانند کارخانه ماکارونی نیز به صورت مدت دار فروش آرد داشتند و نقدینگی به صورت چرخه ای در گردش بود. اکنون این وضعیت به دلیل عدم نقدینگی کارخانه های آرد متوقف شده است. بنابراین یا به صورت دستمزدی فعالیت می کنند و یا اینکه طی قراردادی هزینه خرید گندم را به عنوان پیش پرداخت دریافت کرده و پس از آن، اقدام به خرید گندم می کنند. مصرف کنندگانی مثل کارخانه ماکارونی برای تولید ماهانه ۵ هزار تن ماکارونی، نیاز به ۹ هزار تن گندم و ۷ هزار تن آرد دارد. به عبارت دیگر برای خرید ۱۰ هزار تن گندم با قیمت هر کیلو ۹۰۰ تومان، نیاز به ۹ میلیارد تومان نقدینگی در ماه است، مبلغی که تأمین آن بسیار مشکل است چرا که اکثر خریداران محصولات ماکارونی نیز به صورت چک مدت دار خرید انجام می دهند.
متاسفانه امروزه معاملات بورس فقط به صورت نقدی انجام می شود و اغلب کارگزاران بورس که وابسته با بانک هستند، به شرط قبول ضمانت های سنگین فروش مدت دار گندم به واحد ها را می پذیرند. اغلب شرط صدور ضمانت نامه، بلوکه کردن ۶۰ درصد مبلغ کل معامله است! اگر کسی توانایی تهیه ۶۰ درصد بهای کل خرید را داشته باشد، چه نیازی به ضمانت نامه و پرداخت کارمزد بانکی است؟!!

تولید کنندگان ماکارونی مخالف صادرات ذخایر گندم دوروم کشور هستند

مهندس رسول مژده شفق درباره صادرات گندم دروم گفت: کشور های عراق و افغانستان بازار بسیار خوبی برای صادرات آرد و گندم هستند. علی رغم اینکه در طرح گندم عبور موقت کارخانجات، متعهد می شوند که در بازه زمانی ۶ ماهه محصول استحصال شده از گندم وارداتی را ارسال کنند اما متاسفانه صادرات مطلوبی نداریم. گندم دوروم ما در مقایسه با کیفیت جهانی دارای سطح پایین تری است. با یارانه ای که دولت به گندم صادراتی می دهد دولت گندم دوروم را ۲۲۵ دلار به فروش می رساند. در این میان ترکیه توانسته است با قیمت تمام شده کمتر، گوی سبقت را در صادرات به این کشور ها از ایران برباید. سوال این است؛ چرا صنعت ما با وجود نیاز شدید به گندم دوروم باید سهم گندم خود را با کشور های دیگر شریک باشد؟! در واقع اگر گندم دورومی که در کشور وجود دارد به درستی مدیریت شود صنعت می تواند از آن در ارتقاء کیفی محصولات خود استفاده کند.

اختلاط خاک با گندم نتیجه انحصار دولت در بازار گندم و آرد است!

وقتی قیمت تمام شده محصولی که از آرد سمولینا استفاده می کند با محصولی که از آرد دوروم استفاده نمی کند برابر باشد چیزی به عنوان رقابت و پیشرفت باقی نمی ماند و برنده، شرکتی است که از آرد دوروم استفاده نکرده و قیمت تمام شده کمتری دارد. در حال حاضر نه رقابت وجود دارد و نه رغبتی برای خرید گندم دوروم، چراکه تکنولوژی تبدیل گندم دوروم برای همه کارخانه های آرد سازی میسر نیست. معروفترین کارخانه گندم دوروم که در خوزستان بود مجبور به تغییر کاربری شد و این فاجعه است زیرا ما به جای حرکت به سمت اصلاح ساختار تکنولوژی و زیرساخت های تبدیل گندم به آرد در راستای ارتقاء سطح کیفی آرد در حال برگشت به عقب هستیم.
در سال های گذشته طی جلساتی که انجمن با مسئولین وقت بازرگانی دولتی در خصوص موجودی های انبار های GTC داشتند، پیشنهاداتی مبنی بر اینکه گندم دوروم تنها در بازار داخلی عرضه شود و شرایط پرداخت طوری باشد که فعالان این صنعت به استفاده از این گندم ترغیب شوند، ارائه شد که این امر هیچگاه محقق نشد. گندم دوروم قابل استفاده در داخل است به شرطی که از نظر مالی و شرایط فروش مساعدت های دولتی صورت بگیرد تا کارخانه ها بتوانند با ظرفیت بالاتر کار کنند که در نهایت موجب رونق صنعت، بالاتر رفتن کیفیت محصولات و صرفه جویی خواهد شد.
وی در خصوص آزاد سازی قیمت گندم گفت: کشور سالانه به حدود ۱۰ میلیون تن آرد خبازی نیاز دارد و به عقیده من با آزاد سازی نرخ های روان در حوزه گندم و آرد قطعا حداقل ۲۰ درصد از مصرف کلی آرد کاسته می شود که صرفه جویی بسیار بالایی برای دولت است. با کاهش دور ریز نان، گندم صرفه جویی شده می تواند به صادرات گندم بیانجامد. گام بعدی توجه به کیفیت است؛ توجه به کیفیت در خرید گندم از کشاورز و تعیین قیمت بالاتر برای گندم مرغوب، کشاورز را تشویق به کاشت گندم با کیفیت خواهد نمود. اما اینکه متولی صفر تا ۱۰۰ خرید گندم دولت بوده و نرخی یکسان و تضمین شده برای خرید در نظر گرفته شود، اختلاط گندم با ماسه و خاشاک دور از ذهن نخواهد بود!

و اما نرخ ماکارونی و خواسته های صنعت

نرخ ماکارونی طی سه سال اخیر علی رغم اینکه تمامی محصولات غذایی از جمله گوشت، برنج، حبوبات افزایش پیدا کرده است، هیچ گونه تغییری نداشته است و قیمت ماکارونی به عنوان جایگزینی مناسب در سبد خانوار، متاسفانه به پایین ترین حد خود در طی چندسال اخیر رسیده است. از سوی دیگر رقابت ناسالم برخی کارخانه های تولید ماکارونی نیز مزید بر علت شده به نحوی که برخی تولید کنندگان محصول خود را به قیمت دوسال پیش عرضه می کنند فقط به این دلیل که چراغ واحد تولیدی خود را روشن نگه دارند!
راه حل احیاء بازار ماکارونی اتحاد میان تولید کنندگان در داخل صنف است از طرفی فرهنگ سازی مصرف ماکارونی و افزایش سرانه مصرف به بیش از ۵ کیلو نیازمند همت صنف و حمایت دولت است. منصفانه نیست که ماکارونی به عنوان سالم ترین و ارزانترین غذا، نقشی کمرنگ در سبد غذایی خانوار داشته باشد!
وی در پاسخ به این سوال که ماکارونی تا چه اندازه نیازمند افزایش قیمت است، گفت: تا زمانیکه افزایش تقاضا در بازار ایجاد نشود،هرگونه افزایش قیمتی بی معناست چراکه تنها واسطه ها سود خواهند برد.
آنالیز قیمت تمام شده ماکارونی بسیار ساده است. گندمی دولتی با قیمت کیلویی۹۰۰ تومان، ۷۰ درصد هزینه محصول نهایی را پوشش می دهد در کنار آن هزینه های بسته بندی، سلفون، کارتن، افزودنی ها و دستمزد نیز با نرخ مشخص در قیمت نهایی کالا تاثیر گذار است. ماکارونی سازان به هیچ وجه حاشیه سود ۶۰ درصدی ندارند حال آنکه برخی برند های خارجی با کیفیتی بسیار نزدیک به قیمت محصولات داخلی با حاشیه سودی بسیار بالا و گاهی چندین برابر قیمتذ محصولات داخلی، عرضه می شوند!

سیر صعودی قیمت تمام شده در مقابل سیر نزولی رقابت خارجی

قیمت تمام شده کالا در کشور هر ساله رو به افزایش است و همین مسأله قدرت ما را برای رقابت با خارجی ها و چانه زنی کاهش می دهد. در واقع هیچ حمایتی در صادرات در حوزه هایی مانند حمل و نقل داخلی و خارجی، یارانه صادراتی، جوایز صادراتی، برای ما انجام نگرفته است. بنابراین رقابت با برند های کشور های همسایه به ویژه ترکیه وجود ندارد. در صادرات تفاوت قیمت با رقبا در تنی ۱۰ دلار هم معنادار است اما ما معمولا تنی ۱۰۰ دلار تفاوت قیمت با رقبا داشتیم که همین موضوع باعث شد بازار های خوبی مثل افریقا که خواهان محصولات ما هستند را از دست بدهیم این درحالیست که ترکیه به دلیل حمایت های زیادی که از طرف دولت آن ها انجام می شود به راحتی در بازار های منطقه و افریقا حضور پیدا کرده و حضور ما را کمرنگ کند.
وی درخاتمه ابراز امیدواری کرد که امیدواریم با حمایت هایی که دولت تدبیر و امید در جهت اشتغال و افزایش اشتغال انجام می دهد، مهمترین دغدغه ی واحد های تولیدی که نقدینگی، بهره های کلان بانکی و جریمه های وام های گذشته است، مرتفع گردد.

قبلی کاریکاتور شماره 17
بعدی گذری بر کارنامه صادراتی دولت یازدهم با رئیس کنفدراسیون صادرات ایران

بدون دیدگاه

پاسخ خود را بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.