سال ۹۷ با کاهش ۴۰۰۰۰۰۰ تن گندم رو به رو خواهیم بود

در گفت و گو با پژوهشگر اقتصادی غلات

گندم، در بین تولیدات زراعی از آخرین محصولاتی است که مورد آسیب قرار می گیرد. بهرحال نه تنها گندم بلکه سایر محصولات زمستانه از زمره آخرین ها در تنش های خشکسالی هستند. البته با توجه به پراکنش نزولات آسمانی، سال زراعی جاری و تقریبا فقدان بارندگی در پاییز گذشته تولید گندم دیم با برآورد با حدود سه میلیون تن در سال مورد آسیب جدی قرار گرفته است.

عبدالحسین طوطیایی؛ پژوهشگر اقتصادی غلات با بیان مقدمه فوق افزود: با توجه به پراکنش نزولات آسمانی سال زراعی جاری و کاهش بارندگی در پاییز گذشته، تولید گندم دیم با برآورد حدود سه میلیون تن در سال مورد آسیب جدی قرار گرفته است. مهمترین باران های تاثیر گذار در تولید گندم دیم، آبان، در مرحله جوانه زنی گندم و اواسط فروردین تا حداکثر نیمه خرداد ماه است. درصورتی که پاییز سال آینده مانند سال جاری کم بارش باشد چه بسا باران های بهاره نیز نقشی در فرایند تولید زراعت دیم گندم نخواهد داشت. البته دوران طولانی خشکی در پاییز امسال حتی درزراعت های آبی گندم هم درکاهش محصول آن بی تاثیر نمی تواند باشد. بر اساس براوردی که انجام داده ام حتی با نزولات برفی که در روز های های اخیر شاهد آن بودیم اما کاهش حداقل سه تا چهار میلیون تن تولید گندم را در سال ۱۳۹۷ نسبت به سال قبل پیش بینی می کنم.

مدیریت بخش کشاورزی در بین دولبه متناقض بخش کشاورزی قرار دارد

وی در ادامه بر اساس برآورد مدیریت بخش کشاورزی ۷۰ تا ۹۰ درصد آب قابل دسترس را مورد استفاده در بخش کشاورزی دانست و افزود: اجرا و اصلاح شیوه ها برای افزایش بازده آبیاری، انتخاب محصولات کم نیاز به آب و متحمل به تنش های خشکی و حذف مقطعی تولید محصولات پر نیاز به آب (حتی اگر جزء کالاهای اساسی در کشاورزی باشد) و بطور کلی اتخاذ سیاست های فوریتی برای مقابله با بحران کم آبی می تواند سهم زیادی در مدیریت درست بحران موجود آب را ایفا کند.
طوطیایی ادامه داد: کسانی که همه تخم مرغ ها را در سبد بخش کشاورزی می گذارند نیز بطور یکطرفه نتیجه گیری می کنند. انتظارات مسئولین تراز اول نظام، اکثریت نمایندگان در دستگاه قانون گذاری و بسیاری از دیدگاه های سیاسی و منتقد مجهز به رسانه ها از مدیریت بخش کشاورزی افزایش تولید و کاهش واردات محصولات غذایی، بدون در نظر گرفتن محدودیت های فزاینده در زمینه منابع آبی می باشد. این انتظارات و از سوی دیگر نقد مدیریت این بخش برای استفاده مسرفانه از منابع محدود آب دارای یک پارادوکس است. پارادوکسی که مدیریت بخش کشاورزی را در حقیقت در بین دو لبه قیچی متناقض تحت فشار قرار می دهد. در واقع نهادینه ساختن فرهنگ تولید بر اساس تنش  های آبی موجود، فرایندی زمان بر است که با یک بخشنامه و در یک شب تحقق نمی پذیرد. تغییر شیوه های تولید مستلزم استقرار یک سیستم صادرات موفق و بازار یاب برای محصولات جدید، تغییر فرهنگ تولید در بهره برداران و مهمتر از همه وجود یک اجماع عمومی در باور از بحران آب و همسو کردن انتظارات منابع پرسشگر است.
انتظاراتی که بایستی با کاهش وزن دستگاه فربه دولتی در مدیریت بخش کشاورزی نیز همراه باشد. مادامی که ارزیابی از یک وزیر موفق تنها در کاهش واردات و افزایش تولید صورت می گیرد چطور می توان انتظار داشت که سیاست واقع گرایانه در این زمینه تدوین شود؟

کشت گندم چه سهمی در بحران آب دارد؟

طوطیایی به عنوان پژوهشگر اقتصادی در پاسخ به این سوال خبرنگار نگاشته گفت: حدود ۵ میلیون بهره بردار در بخش کشاورزی وجود دارد که سه و نیم میلیون نفر و در حقیقت سه و نیم خانوار از آنان خرده پا و شاید بیش از ۶۰ درصد توان معیشت آنان از طریق تولید گندم و جو و دیگر محصولات زمستانه تامین می شود. تداوم حتی الامکان تولید گندم و حتی قیمت گذاری خرید گندم را تنها از منظر تجاری و درآمد کوتاه مدت نباید ببینیم. مدیریت تولید بهینه محصولات زمستانه در حقیقت حفظ سکونت حداکثری حداقل ۲۲ درصد از نیروی اشتغال کشور در بخش کشاورزی است. هرگونه نامعادله در این روند به مهاجرت بیشتر آخرین پاسداران تولید به شهرها و افزایش بیشتر ناهنجاری، بیکاری و انبوه پیامدهای ریز ودرشت نامطلوب اجتماعی می انجامد. بنابراین حفظ حداکثری ممکن ظرفیت پایدار تولید گندم را بایستی از منظر جامعه شناسی نیز مورد ارزیابی قرار داد. از طرف دیگر همانطور که اشاره شد محصولات زمستانه در مقایسه با تولیدات بهاره، تابستانه و نیز دائمی آخرین بخش از فعالیت های بخش کشاورزی هستند که در مدیریت بحران آب سهم تعیین کننده دارند.
وی ادامه داد: بسیاری از نیاز های آبی این محصولات بدون استفاده از هزینه های استخراج آب و نیز نامعادلات ذخائر آب زیرزمینی تامین می شود. در شرایطی که ما در کشور ششصد هزار هکتار زراعت یونجه با مصرف ۲۵ هزار متر مکعب آب در هر هکتار داریم، ششصد هزار هکتار زراعت جو می تواند تقریبا همان مقدار ارزش علوفه ای را با کمتر از یک سوم نیاز آبی تامین نماید. بنابراین حتی کسانی که بهر شکلی در صدد تعطیلی (نه اصلاح) بخش کشاورزی و به بهانه مدیریت بحران آب هم هستند تنها به این نکته ایراد می گیرند که سطح مزیت اقتصادی تولید گندم بایستی در کشور محدود و مشخص و با هرمیزان مصرف آب اصرار بر افزایش تولید گندم نداشته باشیم. نظری که البته قابل بررسی و اعتنا می باشد.
طوطیایی با اشاره به اینکه وزرات نیرواصلی ترین پاسخگو به فراز و فرود موضوع آب در کشور است، افزود: بخش کشاورزی قاعدتا به اندازه سهمی که وزارت نیرو برآن قائل است به تولید می پردازد. اگر هم بخش کشاورزی در آب دریافتی خود صرفه جویی کند از آنچه که در جهت افزایش تولید تلاش می نماید بدیهی است که اراضی آیش و یا دیم در اختیار را زیر کشت می برد.
وی در خاتمه بیان داشت: اگر بیش از ۵۰۰ هزار چاه غیر مجاز در حال حاضر به بلعیدن آخرین بقایای ذخیره راهبردی مشغولند و اگر در صدور پروانه برای بسیاری چاه ها بررسی و محاسبه درستی صورت نگرفته است مدیریت منابع آب است که یایستی پاسخ دهد. بنابراین اگر قرار است مسیری که درآن به این نقطه بحرانی رسیده ام را شناسایی و به نقطه تعادل گذشته برگردیم بایستی انتظار دگرگونی و اصلاح در سیاست گزاری و مدیریت اجرایی مدیریت منابع آب کشور را داشته باشیم. مدیریتی که با نگاه به توسعه پایدار به برنامه ریزی بپردازد.

قبلی با استفاده از سیستم های کنترل هوشمند، تولیدی با کیفیت و با ثبات داشته باشید
بعدی نرم افزار آسیابان چگونه به مدیریت فروش انواع آرد با نرخ های متفاوت کمک می کند؟

بدون دیدگاه

پاسخ خود را بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.