نوآوری باز در صنعت غلات

علی باقری، مدیر عامل مرکز پژوهش بین المللی طعم شناسی و فرمولاسیون صنایع غذایی(IFC)

 

در انتهای قرن بیستم و از ابتدای قرن بیست و یکم، مفهوم نوآوری در کسب و کارها مطرح گردید به گونه ای که هم اکنون بسیاری از اندیشمندان و محققان رشته کسب و کار بر این باورند که نوآوری راه نجات و شاید تنها راه نجات یک حرفه است. شاهد این ادعا هم بررسی و مطالعه موردی صنایع مختلفی است که در سال های اخیر وجه تمایز موفق ها از غیر موفق ها در یک صنعت مشخص را نوآوری موفق ها بیان کرده اند. این نوآوری هم می تواند در محصول و یا در فرآیند تولید محصول و یا در مدل کسب وکار یک رشته کاری باشد. نوآوری هم مانند هر مبحث دیگری، در کنار مزایای بی شمارش، دارای چالش هایی است که برخی از موارد آن به اختصار اشاره می شود:

 

۱-بحث سرمایه بر بودن تحقیقات در داخل یک سازمان برای خلق و ایجاد نوآوری

۲-جذب نیروی متخصص در زمینه نوآوری خاص بسیار زمانبر و هزینه ساز است و از سوی دیگر علاوه بر جذب، این نیروها در یک سازمان بسیار چالش برانگیز قرار دارند

۳-دغدغه های قوانین حقوقی حفظ مالکیت معنوی از موانع بسیار مهم در بخش نوآوری هستند. چنانچه یک سازمان پس از ایجاد یک نوآوری در داخل سازمان باید هزینه بسیار بالایی در حفظ و نگهداری و ثبت حق مالکیت معنوی آن انجام دهد. چنانچه اگر یک مشکل حقوقی در این مورد هم رخ دهد به خاطر تخصصی بودن و پیچیده بودن ذات نوآوری گاهی اطاله های دادرسی و هزینه های سربار آن چندین سال به درازا می انجامد

۴-در عمل مشاهده شده است که شرکت های بزرگ وقتی یک نوآوری انجام می دهند، به خاطر بروکراسی های بالای تحمیلی بر یک سازمان بزرگ زمان زیادی را لازم دارند تا آن دانش فنی را تجاری سازی کنند. در حالیکه شرکت های استارت آپی کوچک که دارای چابکی سازمانی هستند می توانند به سرعت آن نوآوری را بدست آورده و قبل از آن سازمان حجیم وارد بازار شود. در عمل جز مسایل حقوقی وقت گیر و هزینه های ریخته برای آن سازمان بزرگ دستاورد دیگری نخواهد داشت.

۵-هر نوآوری و هر دانش فنی یک تاریخ انقضایی دارد و یک نقطه اپتیمم شروع برای بالاترین بهره وری! صرف زمان زیاد در آزمایشگاه های درون سازمانی برای رسیدن به یک نوآوری، موجبات از دست دادن شانس و زمان مناسب ورود به بازار را منجر می شود.

تمامی موارد بالا و موارد دیگر تخصصی مربوط به هر صنعت در مورد چالش های نوآوری منجر به ایجاد یک مبحث بسیار جذابی به نام نوآوری باز (open innovation)گردید. این واژه و مفهوم علمی و کاربردی اولین بار توسط هنری چسبرو اندیشمند صاحب نام حوزه کسب و کار در سال ۲۰۰۳ مطرح شد و تا زمان کنونی مقالات، کتب و تحقیقات بسیاری پیرامون آن انجام شده است تا جایی که بسیاری از برندهای مطرح دنیا در زمینه های مختلف استفاده از نوآوری باز را جایگزین نوآوری در سازمان خود نموده اند.

نوآوری باز دارای جنبه های مختلفی می باشد لیکن به اختصار به برخی جنبه های آن به شرح زیر در این مجال می پردازیم:

۱-نوآوری باز بیان می دارد هیچ لزومی ندارد یک سازمانی با توجه مواردی که گفته شد، خود خالق نوآوری باشد بلکه می توان از نوآوری های بدست آمده در سازمان های دیگر استفاده نمود تا هم در هزینه هم در زمان صرفه جویی نمود. حال این استفاده می تواند در قالب قراردادهای جوینت ونچر، مشارکت، انتقال دانش فنی، ادغام و غیره باشد.

۲-نوآوری باز بیان می کند یک سازمان هر چقدر هم دارای نیروی متخصص باشد، باز نمی تواند تمام تخصص های لازم را در خود جذب نماید و مسلما هنوز افراد بسیار توانای دیگری در خارج سازمانش وجود دارند که باید از آنها استفاده نمود. در واقع نوآوری باز راهکاری برای استفاده از دانش دیگران در خارج از سازمان با کمترین هزینه های سرباری است.

۳-سالها واژه تحقیق و توسعه (R&D)در دنیا مطرح بوده است که شامل تحقیق در دل سازمان و سپس توسعه یک محصول نوآورانه بوده است، لیکن  امروزه با رویکرد نوآوری باز این واژه جای خود را به ارتباطات و توسعه داده است(C&D) که سازمان ها به جای داشتن واحد تحقیق و توسعه با هزینه های سرباری بسیار بالا، واحد ارتباطات و توسعه جهت دریافت جدیدترین نوآوری های روز دنیا از طریق برون سپاری و ارتباطات  با دیگر سازمانها هستند.

۴-رشد علم و تکنولوژی و سرعت آن در دنیای امروز بسیار شدت یافته است به طوری که اولا این رشد قابل مقایسه با سال های پیش نبوده و در مرتبه دوم روز به روز تصاعدی بر سرعت آن افزوده می شود. در گذشته یک نفر می توانست به دلیل محدود بودن گستره علم بعضا در چند رشته مختلف به مقام استادی و تخصص دست یابد اما تخصصی و ریز شدن گرایش ها در علوم امروزی دیگر مجالی برای این مساله نگذاشته است و تخصصی کار کردن لازمه یک فعالیت نوآورانه است. سازمانها هر چقدر هم قدرتمند نمی توانند به تمامی جنبه های ریز تخصصی یک تکنولوژی نوآورانه دست یابند یا اگر بیابند مستلزم صرف زمان بسیار می باشد که ممکن است فرصت حضور به موقع در بازار را از دست دهند یا تا آن زمان رقبا توانسته باشند به تکنولوژی برتر از آن دست یافته باشند.اما رویکرد نوآوری باز در برون سپاری یا تهیه دانش فنی می تواند تمامی این دغدغه ها را برطرف نماید.

۵-به موازات پیشرفت مبحث نوآوری باز، مسایل حقوقی حفظ مالکیت معنوی مرتبط با نوآوری باز بسیار در دسترس تر و کم هزینه تر چه مالی چه زمانی نسبت به نوآوری برای سازمانها می باشد.چراکه وقتی سازمانی در معرض یک نوآوری باز قرار می گیرد، مسایل حقوقی مالکیت معنوی در دل آن و در طول زمان مسیر خود را طی کرده است چه از لحاظ ثبت اختراع و چه از لحاظ قراردادهای لازم چراکه کار به صورت تخصصی از طریق سازمانهای با زمینه فعالیت تخصصی طی شده است.حال در هنگام ارایه دانش فنی ، دغدغه ای مانند شکل سنتی نوآوری گریبان سرمایه گذاران را نخواهد گرفت.

حال پس از آشنایی اجمالی با مفهوم نوآوری باز، می خواهیم به یک نمونه مطالعه موردی از نوآوری باز در دنیا در صنعت غلات که عملا در حوزه کسب و کار پیاده سازی شده است بپردازیم.بدیهی است بررسی تخصصی تر در مورد نوآوری باز در این مجال نمی گنجد و هدف ما در این مقاله آشنایی اولیه با این مفهوم است .امید است بتوان در یک سیر مطالعاتی کارشناسانه در مقالات بعدی به جنبه های تخصصی تر این مفهوم جذاب و بسیار کاربردی بپردازیم.

مطالعه موردی ما مربوط به شرکت باریلای ایتالیا یکی از بزرگترین تولید کنندگان پاستا در دنیا می باشد. شرکتی که دارای ۳۰ سایت بزرگ تولید پاستا است و هر سال در حدود ۱۷ میلیون تن محصول تولید می نماید.طی چند سال اخیر این شرکت تصمیم به تولید پاستا با شکل های نوآورانه توسط پرینترهای سه بعدی نموده است.در ابتدا این شرکت دو راهکار پیش روی خود می دید اول آنکه خودش یک تیم طراحی با هزینه بسیار بالا در درون سازمان تشکیل دهد و شروع به طراحی نماید که خوب می دانیم مستلزم چه زمانی است.راهکار دوم که مبتنی بر نوآوری باز بود بحث برون سپاری طراحی در قالب طرح یک مسابقه طراحی فراگیر بود.بدین صورت که مسابقه ای بدون محدودیت شرکت کننده در سطح بین المللی طراحی گردید. بیش از ۵۰۰ طراح برجسته در ان شرکت کردند و ۲۱۶ طرح نهایی  در مدت زمان تنها ۶۰ روز ثبت گردید.سپس طرح ها پس از بررسی انتخاب و طراحی به نام لوریس توبین با طراحی پاستا به شکل غنچه رز برنده گردید .شرکت باریلا به فرد برنده ۸۰۰ یورو جایزه طراحی اعطا نمود و محصول را با نام رزا به بازار عرضه نمود. قابل توجه مدیران عزیز می باشد که با سرمایه تنها ۸۰۰ یورو و در زمان فقط ۶۰ روز این پروژه موفقیت آمیز مبتنی بر نوآوری باز انجام گردید و بدیهی است همگان تصدیق می کنند اگر این پروژه درون سازمانی و در واحد تحقیق و توسعه شرکت انجام میشد، چه هزینه مالی و زمانی برای سازمان در برداشت و تنها توسط چند متخصص خود سازمان با یک دید محدود آنها انجام میشد و نه در این روش که از طرحهای حدود ۵۰۰ طراح بین المللی استفاده گردید.طرح دیگر منتخب در این پروژه طراحی پاستا به شکل کره ماه دارای حفره های ماه بود که توسط الساندرو کارابینی طراح مطرح ایتالیایی به عنوان طرح دوم و به قیمت ۵۰۰ یورو از وی خریداری شد.لازم به ذکر است که شرکت باریلا علاوه بر این دو طرح موفق خریداری کرده حدود ۲۰۰ طرح دیگر را هم به بانک اطلاعاتی خود اضافه کرده است که هر زمان در آینده می تواند از آنها استفاده و هزینه آن را در هنگام لزوم پرداخت نماید و حتی بر جریان نقدینگی خود مدیریت نماید .در صورتی که اگر این کار را درون سازمان انجام داده بود احتمال بلا استفاده ماندن طرح ها تا سالیان با وجود هزینه های ریخته شده و غیر قابل بازگشت وجود داشت.

در این مقاله به ذکر این یک مورد مطالع موردی از شرکت باریلا اکتفا می نماییم .سایر شرکت های بزرگ صنعت غلات از جمله نستله، کلاگز و غیره دارای بیشترین رکورد استفاده از نوآوری باز در سالهای اخیر هستند.

حال پس از این آشنایی اجمالی خالی از لطف نیست که نگاهی اجمالی به صنعت غلات در ایران و پتانسیل رویکرد استفاده از نوآوری باز در آن بنماییم. بر همگان پوشیده نیست که یکی از چالش های بزرگ صنعت غلات یکنواختی این صنعت در بین رقبایش است. در بعضی از سالها بیشترین مجوز های صادره از سوی مراجع در این صنعت بوده است و این مساله رقابت را برای فعالان پیچیده و دشوار نموده است .مسلما نوآوری در این صنعت راز ماندگاری و پیشرفت در بین رقبا است که این مطلب هم تازگی ندارد. ما در این نوشتار به دنبال آشنایی اولیه با شکل تازه ای از مفهوم نوآوری تحت عنوان نوآوری باز بوده ایم. مفهومی که نگاهی نو به نوآوری دارد. چابک تر است و هزینه های سرباری کمتری از لحاظ مالی و زمانی به سازمانها تحمیل میکند. مسلما در دنیای تکنولوژی امروز که مدت انقضای دانش ها بسیار کوتاه است، دیگر برای سازمانها مجالی برای دستیابی به دانش فنی از طریق درون سازمانی نمی باشد.تخصصی بودن علم در فضای کسب و کار امروزی بر شدت این امر افزوده است. لذا سازمانهای چابک تر، سازمانهای موفق در این دوران می باشند. بدون شک نوآوری باز یکی از تاکتیک های پیشرو در چابکی سازمان است. تاکتیکی که طی آن فرآیند خلق نوآوری در بیرون سازمان و توسط افراد متخصص سپری شده و با هزینه بسیار کمتر در اختیار سازمانها قرار می گیرد. در پایان امیدواریم در این نوشتار توانسته باشیم گام کوچکی برای اعتلای هر چه بیشتر صنعت غلات برداشته باشیم.

قبلی نوسانات شاخصه‌های کیفی آرد داخلی و وارداتی؛ چالشی مهم در تولید کیک ‌
بعدی چگونه از خود در برابر گرمازدگی محافظت کنیم؟

بدون دیدگاه

پاسخ خود را بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.