ساخت انبار های غیر مکانیزه امری غیر اقتصادی، تحلیلی بر مزیت های سیلو های فلزی بر انبار های مکانیزه غلات

مسعود جعفري / کارشناس فني و فروش شرکت دلفارد پارسيان نمايندگي رسمي شرکت AGI در ايران

با توجه به روند افزایش واردات غلات در سال های اخیر به کشور(بدلیل مشکل کم آبی) و نیز ترغیب سرمایه گذاران به حضور در طرح سوآپ غلات در بنادر کشور، نیاز به تاسیسات استاندارد ذخیره سازی بیش از پیش احساس شد. تاسیسات ذخیره سازی تا پیش از این به دو شکل کلی سیلو های بتنی و سوله های غیر مکانیزه وجود داشت در نتیجه بحث سیلو های استاندارد و مدرن فلزی غلات به عنوان امری مهم مد نظر سرمایه گذاران و مسئولین قرار گرفت. متأسفانه امروزه انبارها و سوله های غیر مکانیزه هنوز هم به عنوان تاسیسات ذخیره سازی مطرح می شود.

حال آنکه این نوع تاسیسات امروزه در هیچ جای دنیا به عنوان تاسیسات استاندارد ذخیره سازی محسوب نمی شوند.
تنها می توان دو انگیزه را برای سرمایه گذاران که بین سیلو های فلزی استاندارد و انبار های معمولی به سراغ این تیپ انبار های غیر مکانیزه می روند به صورت زیر برشمرد:

۱- هزینه سرمایه گذاری پایین تر جهت ساخت انبار های غیر مکانیزه نسبت به سیلو های فلزی و بتنی

۲- امکان انبارش مواد فله دیگر (غیر از غلات) در زمان موجود نبودن بار کافی

شایان ذکر است که در مورد اول اگر از دید اقتصادی به میزان ضایعات ناشی از انبارش غلات در این نوع سوله ها و نیز عدم وجود تجهیزات مکانیزه برای تخلیه و بارگیری که خود موجب بالا رفتن ضریب آسیب دیدگی یا همان له شدگی غلات می باشد توجه کنیم نمی توان از نظر اقتصادی این دو تاسیسات را با هم مقایسه عادلانه نمود.

در خصوص مورد دوم امروزه تمامی کارشناسان بندری و مرتبط با بهداشت و نگهداری غلات بر این نکته اتفاق نظر دارند که در انبارهایی که به طور عمده جهت ذخیره و نگهداری غلات استفاده می شود نباید مواد فله دیگری نگهداری گردد.
در این مقاله سعی شده است تا موارد فنی جهت مقایسه شرایط انبارش غلات در سیلو های استاندارد فلزی و انبار های غیر مکانیزه بررسی شود. شایسته است تا این گونه پروژه ها به عنوان پروژ های ملی و بلند مدت مد نظر قرار گیرد و از صدور مجوز و اقدام جهت ساخت انبار های غیر مکانیزه جلوگیری شود.

۱-یکی از مهمترین اصول ذخیره سازی گندم رعایت اصل FIRST IN FIRST OUT) FIFO) می باشد. بر این اساس طراحی ساختمان و ماشین آلات تاُسیسات ذخیره سازی گندم باید به نحوی باشد که ترتیب ورود وخروج گندم رعایت شودکه این امر در انبار های مکانیزه میسر نخواهد شد.

۲- به منظور جلوگیری از ورود و شیوع آفات که باعث کپک زدگی و ضایع شدن گندم در تاسیسات ذخیره سازی گندم می شود، پیش بینی سیستم کامل هوادهی گندم به ویژه در مناطق گرم و مرطوب امری بسیار ضروری و مهم می باشد. اجرای سیستم هوادهی گندم در انبار های مکانیزه عملا با مشکلات زیادی مواجه خواهد بود. به علت بالا بودن حجم گندم ذخیره شده در یک فضای نسبتا بزرگ، امکان هوادهی موثر به بخش زیادی از گندم های ذخیره شده وجود ندارد و از این جهت گندم های ذخیره شده همیشه با ریسک فساد و ضایع شدن مواجه هستند.

۳- یکی از پارامتر های مهم دیگری که در ذخیره سازی اصولی گندم از ضرورت و اهمیت برخودار می باشد، امکان اندازه گیری به موقع و با دقت میزان حرارت داخل گندم ذخیره شده می باشد.
حجم نسبتاً زیاد گندم ذخیره شده در یک فضا، غیر هندسی بودن حجم و سطح گندم ذخیره شده، عدم امکان نصب و استقرار کابل های مخصوص کنترل دما در بخش هایی از فضای داخلی انبار (در کنار دیواره ها) باعث عدم دقت در اندازه گیری حرارت داخل حجم گندم و به تبع آن عدم آگاهی واحد بهر برداری کننده می شود و این کار قطعاً موجب فساد و ضایع شدن بخش هایی از گندم های ذخیره شده خواهد شد.

۴- فراهم بودن امکان شناخت و مبارزه فوری با آفات از طریق قرص گذاری و یا به عبارت دیگر گاز دهی در موارد ضروری، یکی از ویژگی های دیگری است که در امر دریافت و ذخیره سازی گندم باید مورد توجه ویژه قرارگیرد.
تاثیر گذاری و کارآیی فرآیند مبارزه با آفات انباری در تاسیسات استاندارد ذخیره سازی گندم، نیازمند بسته بودن (SEAL) کامل فضای ذخیره سازی است. تحقق این امر به لحاظ نوع ساختمان و سازه انبار های مکانیزه عملا امکان پذیر نبوده، بنابراین وقوع احتمالی آفات می تواند تبعات و مشکلات بسیاری را به لحاظ فنی، اقتصادی و بهداشتی برای واحد بهره برداری کننده به همراه داشته باشد. علاوه بر آن احتمال ورود و شیوع آفات از طریق درزها و منافذ موجود در دیوار ها وجود دارد.

۵- امکان ذخیره سازی جداگانه واریته های مختلف گندم عملا در انبار های مکانیزه وجود ندارد. امر فراهم بودن ذخیره سازی جداگانه انواع مختلف گندم در فضا های جداگانه یکی از ویژگی های مهم و ضروری تاسیسات ذخیره سازی استاندارد چه با هدف تجارت و چه با هدف تامین خواسته های صنایع تبدیلی و آرد سازی می باشد که در انبار های مکانیزه با توجه به فضای ذخیره سازی میسر نخواهد شد.

۶- متناسب با افزایش حجم و ظرفیت ذخیره سازی گندم در یک فضای معین ریسک نگهداری صحیح و اصولی گندم نیز افزایش می یابد.

۷- با توجه به اینکه امکان تخلیه ثقلی بیش از ۳۰ درصد از ظرفیت گندم درانبار های مکانیزه عملا وجود نخواهد داشت، یادآوری نکات ذیل از اهمیت ویژه ایی برخوردار است.
الف- تحمیل هزینه های بهره برداری مضاعف (استفاده از نیروی انسانی و ماشین آلات بارگیری و انتقال گندم) برای تخلیه گندم هایی که بصورت مکانیزه و با نیروی ثقل امکان تخلیه آنها وجود ندارد.
ب- تردد کامیون و سایر ماشین آلات بارگیری به داخل فضای انبار موجب آسیب دیدگی گندم ها، عدم رعایت اصول بهداشتی و انتقال آلودگی به فضای ذخیره سازی می شوند.
ج- تردد کامیونها در داخل انبار، احتمال برخورد با ستونها و دیوار های انبار و به تبع آن ایجاد خسارت مالی زیادی را به دنبال دارد.

۸- هزینه های طراحی و احداث انبار های مکانیزه و همچنین هزینه های بهره برداری از این تاسیسات در مقایسه با تاسیسات استاندارد ذخیره سازی (سیلو های فلزی) بسیار بیشتر است.

۹- یکی از موارد مهمی که در کار احداث تاسیسات استاندارد ذخیره سازی گندم باید همواره مد نظر قرار گیرد، رعایت استاندارد ATEX جهت پیش گیری از انفجار های احتمالی گرد و غبار گندم درفضای بسته است.
انفجار ناشی از تراکم گرد و غبار در این قبیل فضاها موجب تخریب تجهیزات و آتش سوزی خواهد شد که تبعات و خسارات ناشی از آن در انبار های مکانیزه به مراتب بیشتر از سیلو های فلزی و بتنی خواهد بود.

۱۰- احداث انبار های مکانیزه اصولاً نیاز به فضای بیشتری دارد. در مناطقی همانند محوطه بنادر که امر استفاده بهینه از زمین های موجود بسیار ضروری می باشد. استقرار تاسیسات سیلو های عمودی امکان استفاده بهینه از زمین را در مقایسه با انبار های مکانیزه فراهم می کند.

۱۱- محدودیت و مشکلات استقرار و بهره برداری از تجهیزات ویژه اطفاء حریق در انبار های مکانیزه نسبت به سیلو های فلزی بیشتر است.

۱۲- عمر مفید انبار های مکانیزه ذخیره گندم به علت قرار گرفتن در معرض مستقیم خوردگی و زنگ زدگی سازه های فلزی مورد استفاده شده بویژه در بنادر و سایر مناطق گرم و مرطوب در مقایسه با سیلو های فلزی کمتر است.

۱۳- مصرف سوخت و انرژی برای تخلیه و بارگیری واحد ذخیره سازی در انبار های مکانیزه در مقایسه با سیلو های فلزی بیشتر است.

قبلی آيا روند سياسی کشور بهبودی در وضعيت اقتصادی خواهد داشت؟
بعدی مديرعامل برند ناب مايه:‌دولت می‌تواند نیاز سالانه مصرف خمیرمایه را بصورت یارانه‌ای تامین کند

بدون دیدگاه

پاسخ خود را بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.