تولید ۳ درصد از گندم جهان در قزاقستان

نگاهي به قزاقستان بعنوان يکي از 10 کشور بزرگ صادر کننده گندم

با وسعتی ۵ برابر کشور فرانسه و دارا بودن عنوان بزرگ‌ترین کشور محصوردر خشکی، تعجبی نیست که قزاقستان یکی از بزرگ‌ترین تولید‌کنندگان و صادرکنندگان غلات در جهان محسوب می‌شود. بیش از ۷۴ درصد از زمین‌های قزاقستان برای کشاورزی مناسب هستند.

تاریخچه تولید گندم در قزاقستان:

به دلیل آب و هوای مناسب، گندمی که در قزاقستان تولید می شود کیفیت بسیار بالایی دارد که قابل رقابت با بهترین انواع تولید شده در اروپا و آمریکا است. زمین‌های قابل کشت بسیار زیاد و جمعیت نزدیک به ۱۷ میلیونی این کشور که میزان مصرف زیادی ندارند، قزاقستان را در زمره ۱۰ کشور برتر صادرکننده گندم در جهان قرار داده است. در سال زراعی ۲۰۱۱-۲۰۱۲ این کشور با تولید ۱/۲۶ میلیون تن غلات، یکی از بهترین سال‌های تولید خود را پشت سر گذاشت.

تاریخچه تولید گندم در قزاقستان تا سال ۲۰۰۰ سیری نزولی و بلند مدت را تجربه کرده است. پس از برداشت ۶/۱۹ میلیون تنی در سال ۱۹۶۹، در دهه ۷۰ میزان تولید گندم به دلیل کاهش زمین‌های زراعی کم شد. در اوایل دهه ۹۰ پس از جدایی از اتحاد جماهیر شوروی و از دست دادن بسیاری از

سوبسیدهای دولتی، مقامات محلی کشاورزی، میزانی را برای تولید کشاورزان به ازای هر هکتار تعیین کردند؛ زمین‌های کشاورزی که کمتر از ۹/۰ تن در هر هکتار برداشت گندم داشتند برای همیشه به چراگاه تبدیل می شدند. در حال حاضر ۷۰ درصد از زمین هایی که قابلیت کاشت بذر در آن‌ها وجود دارد به چراگاه‌های دائمی تبدیل شده اند. با توجه به این‌که در قزاقستان دامپروری همیشه از اهمیت بالایی برخوردار بوده است، به همین دلیل است که بسیاری از زمین‌های زراعی به چراگاه تبدیل شده‌اند.
بین سال های ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۹هرساله تقریبا ۲ میلیون هکتار از زمین‌های زیر کشت گندم قزاقستان کم می‌شد. در سال ۱۹۹۱ تقریبا ۹۰ درصد زمین‌های زراعی در اختیار دولت بود اما در سال‌های اخیر با واگذاری این زمین‌ها به بخش خصوصی وضعیت تولید غلات این کشور بهبود یافته است.
قزاقستان، آخرین کشور از جماهیر شوروی که به استقلال دست یافته است، از زیر یوغ دولتی کمونیستی به سوی ابرقدرت شدن در منطقه به آرامی گام بر می‌دارد. در دهه گذشته اقتصاد کشور به دلیل استفاده بسیار زیاد از منابع نفت و گاز طبیعی رونقی شگفت انگیز داشته است. اگرچه قزاقستان در بین کشورهای با درآمد متوسط طبقه بندی می‌شود، فقر در مناطق روستایی بسیار گسترده است.
کاهش خدمات کشاورزی دولتی، تنزل کیفیت خاک و نبود زیرساخت های مناسب موجب استفاده نکردن از زمین‌های کشاورزی در این کشور شده است. کشاورزی تنها ۱۰ درصد از تولید ناخالص ملی قزاقستان را پوشش می دهد و تنها ۲۰ درصد از جمعیت این کشور در بخش کشاورزی مشغول به کار هستند. در حالی‌که با توجه به وسعت کشور و آب‌و‌هوای مناسب برای کشاورزی، ظرفیت‌های بیشتری باید به این بخش اختصاص یابد.

زمین های کشاورزی در قزاقستان:

اصلی‌ترین منطقه تولید محصول در قزاقستان استپ های شمال این کشور است. در این بخش گندم بهاره پول‌ساز‌ترین محصول زیرکشت است. دیگر محصولات کشاورزی مهم قزاقستان جو، ذرت، برنج و سویا می‌باشد.
قزاقستان که زمانی کشور اصلی تولید کننده غذا در جماهیر شوروی محسوب می‌شد، با سیاست‌های غلط حکومت کمونیستی بسیاری از زمین‌های مناسب را از دست داد. در سال ۱۹۵۴، میلیون‌ها هکتار از زمین‌های منطقه آلتای در شمال قزاقستان برای کاشت غلات آماده شد. تا سال ۱۹۶۰، تأثیر کاشت یکنواخت یک بذر و نداشتن برنامه ریزی برای جلوگیری از فرسایش خاک، زمین‌های بسیار زیادی را از بین برد و میلیون‌ها تن خاک باارزش را به دست فرسایش باد سپرد.
براساس نوع خاک، آب و هوا و شرایط اقتصادی، قزاقستان را می‌توان به ۵ منطقه شمال، مرکز، غرب، شرق و جنوب تقسیم کرد. ۷۱ درصد از گندم تولیدی این کشور در قسمت شمال، ۱۰ درصد در غرب، ۵ در صد در شرق و ۷ درصد در هرکدام از قسمت‌های جنوب و مرکز تولید می‌شود.

برنامه قزاقستان برای بخش کشاورزی:

از لحاظ تولید غلات، قزاقستان با کانادا برابری می‌کند و در بخش تولید گندم نیز کمی کمتر از کانادا تولید دارد. امروزه، قزاقستان ۳ درصد از گندم جهان را تولید می‌کند.
در سال های گذشته دولت قزاقستان سعی داشته که ظرفیت ذخیره سازی خود را افزایش دهد. بنابر همین سیاست، ترمینال های غلاتی در مناطق جنوبی و شمالی قزاقستان با ظرفیت‌های بالا احداث شده است.
تصمیمات دیگر دولت در زمینه افزایش تولید غلات دیگر علاوه بر گندم به این منجر شده است که تا سال ۲۰۲۰ گندم ۵۲ درصد از تولید کل غلات قزاقستان را تشکیل دهد. دلیل کاهش تدریجی کشت گندم بهبود شیوه‌های کشاورزی در زمینه کاشت چرخشی غلات و تولید بیشتر دانه های روغنی و خوراک دام برای گسترش صنعت دام و طیور می باشد. البته این تغییر بیشتر در مزارعی رخ می‌دهد که پشتوانه مالی بهتری دارند تا بتوانند هزینه‌های تهیه ماشین آلات جدید و بذر گران‌تر را تأمین کنند.
در فوریه ۲۰۱۳ دولت قزاقستان برنامه ای تحت عنوان “تجارت محصولات کشاورزی_۲۰۲۰” را معرفی کرد. این برنامه قصد دارد تا سال ۲۰۲۰ در ۴ موضوع شرایط را بهبود بخشد:
بهبود شرایط مالی
افزایش قابل خرید بودن محصولات
تجارت در زمینه محصولات کشاورزی
گسترش سیستم حمایتی از تولیدکنندگان
در ماه مه ۲۰۱۵ سازمان کشاورزی و غذا (فائو) موافقت نامه ای را با وزارت کشاورزی قزاقستان امضا کرد مبنی بر این که با همکاری این دو سازمان برنامه های ملی کشاورزی حمایت شوند و همچنین به کشورهای منطقه نیز در زمینه های کشاورزی کمک شود.
برنامه های دولت برای بهبود بخش کشاورزی، موجب جذب سرمایه گذاران خارجی در این کشور شده است. برای مثال ۳ منطقه حاصلخیز غلات قزاقستان ۵۸ درصد از میزان سرمایه گذاری ها را در بخش کشاورزی در سال ۲۰۱۴ به خود اختصتص داده اند.
رشد زمین‌های زیرکشت دانه‌های روغنی در سال‌های اخیر بیشتر شده است. تولید دانه آفتابگردان و کلزا در حال افزایش است اما تولید کلی زیر یک میلیون تن می‌باشد. در راستای افزایش کاشت بذرهای غیر از گندم، ساخت ۳ کارخانه روغن کشی با مجموع ظرفیت ۲/۱ میلیون تن در دستور کار وزارت کشاورزی قرار گرفته است.

نتایج تحقیق بانک جهانی در زمین های قزاقستان:

در تحقیقی که بانک جهانی در سال ۲۰۱۵ منتشر کرد، حجم محصولات کشاورزی تولید شده در قزاقستان هر ساله حدود ۲۷ درصد تفاوت دارد و این تفاوت به دلیل تغییرات آب‌و‌هوایی است. افزایش دما، پدیده‌های جوی همراه با افزایش آسیب‌پذیری محصولات در برابر خشکسالی و آفات ممکن است در سال‌های آینده این میزان تفاوت را افزایش دهد. در استپ های شمال کشور که محصول گندم بیشتر با آب باران تأمین می شود، پیش‌بینی می‌شود که از هر ۵ سال، ۲ سال آن با خشکسالی و کاهش محصول روبرو شود.
بانک جهانی بر لزوم تمرکز بر مدیریت ریسک کوتاه مدت و میان مدت اشاره کرده است. این مطالعه مشخص می‌کند که چگونه مدیریت ریسک می‌تواند بر میزان تولید، بازار و محیط زیست تأثیر بگذارد. توصیه بانک جهانی به وزارت کشاورزی قزاقستان این است که گوناگونی محصولات را افزایش دهد و امکانات و آموزش های لازم برای این تغییرات را در اختیار کشاورزان قرار دهد.

افزایش صادرات قزاقستان:

در ماه مارس ۲۰۱۵ وزیر کشاورزی این کشور اعلام کرد که در ۵ سال گذشته تولید محصولات کشاورزی دو برابر شده است و میزان صادرات محصولات کشاورزی به ۳ میلیارد دلار رسیده است.
در سال مالی جدید، وزیر کشاورزی قزاقستان تصمیم دارد که صادرات غلات را افزایش دهد. در سال جاری میزان کل تولید غلات قزاقستان ۷/۱۸ میلیون تن می‌باشد که این میزان پاسخگوی ۹ تا ۵/۹ میلیون تن نیاز داخلی و حدود ۸ میلیون تن صادرات خواهد بود. از میزان تولید سال ۲۰۱۵، ۷/۱۳ میلیون تن گندم (۶ درصد بالاتر از ۲۰۱۴) و ۷/۲ میلیون تن جو (۱۱درصد بیشتر از ۲۰۱۴) بوده است. یکی از دلایل افزایش تولید در سال ۲۰۱۵ استفاده از کودهای معدنی بوده‌است.
بر اساس آمار تا ابتدای سال ۲۰۱۶ ذخایر غلات قزاقستان ۸/۱۳ میلیون تن بوده‌است که نسبت به چهار سال گذشته تغییر محسوسی نداشته است.
تولید غلات قزاقستان در سال ۲۰۱۵، ۸/۸ درصد بالاتر از تولید ۲۰۱۴ بوده است. تاکنون قزاقستان ۵/۶ میلیون تن غلات در سال جاری میلادی صادر کرده است. چندماه قبل، پیش‌بینی می‌شد که صادرات غلات این کشور ۵/۷ میلیون تن باشد، اما میزان نهایی بالاتر از پیش‌بینی‌ها است. در سال گذشته میزان صادرات غلات ۶/۶ میلیون تن بوده است.
در سال ۲۰۱۵ به دلیل کاهش ارزش پول قزاقستان و همچنین نرخ شناور ارز از آگوست ۲۰۱۵، نرخ صادرات گندم در ژانویه ۲۰۱۶ تقریبا ۴۰ درصد کمتر از زمان مشابه در سال قبل بود. البته این نرخ صادرات با قیمت گندم صادراتی روسیه و اوکراین برابری می‌کرد. بین ماه‌های آگوست ۲۰۱۵ تا ژانویه ۲۰۱۶ ارزش تنگه قزاقستان (ارز رایج این کشور) ۱۰۰ درصد کاهش یافته است. قبل از آگوست ۲۰۱۵ یک دلار آمریکا حدود ۱۸۳ تنگه بود، در حالی که در ژانویه ۲۰۱۶، یک دلار برابر با ۳۸۰ تنگه بوده است. پایین بودن قیمت صادرات موجب افزایش صادرات در سال ۲۰۱۶ شده است. البته علاوه بر کاهش ارزش پول کشور عوامل دیگری نیز موجب تغییر در بازار غلات قزاقستان شده است، از جمله این عوامل می‌توان به نکات زیر اشاره کرد:
هزینه صادرات به ایران به دلیل افزایش ۳ درصدی تعرفه راه آهن و افزایش ۴ درصدی تعرفه در ترمینال غلات آکتائو، بیشتر شده است.
مسیرهای صادرات در ایران و ترکیه به دلیل اختلافات ترکیه-روسیه و ایران- عربستان مسدود شده‌اند.
تاجران جو سعی داشتند تا قبل از نوروز میزان قابل توجهی جو به ایران صادر کنند.
تا دسامبر ۲۰۱۵، به دلیل کاهش ارزش تنگه نسبت به روبل روسیه، صادرات گندم قزاقستان که در حال حاضر ارزان تر از گندم روسیه است ممکن است افزایش یافته باشد. صادرات به روسیه معمولا در آمارهای بین المللی منتشر نمی‌شود زیرا در اتحادیه اقتصادی اوراسیا انجام گرفته است.

بزرگ ترین مقاصد صادرات قزاقستان:

بزرگ ترین بازارهای مقصد قزاقستان کشورهای آسیای مرکزی، افغانستان، آذربایجان و ایران هستند. البته بازارهای جدیدی مانند آفریقای شمالی، خاورمیانه، چین و جنوب شرقی آسیا نیز در سال جاری از مقاصد صادرات غلات قزاقستان خواهند بود.

قیمت گندم قزاقستان

در دسامبر ۲۰۱۵ دولت قزاقستان قیمت فروش گندم نرم درجه ۳ را اعلام کرد، بنابر استانداردهای محلی هر تن گندم نرم درجه ۳ به قیمت ۴۱ هزار تنگه (۲۲۸ دلار) برای پرداخت کنندگان مالیات بر ارزش افزوده و ۶۰۷/۳۶ تنگه برای دیگر خریداران می‌باشد.

صادرات آرد قزاقستان:

قزاقستان نه تنها صادرکننده گندم است، بلکه میزان بالایی آرد گندم با کیفیت نیز صادر می‌کند. در حال حاضر ظرفیت تولید آرد این کشور، با در نظر گرفتن صادرات، دو برابر نیاز است. با پیشرفته شدن کارخانه‌های آرد انتظار می‌رود که تولید و صادرات آرد قزاقستان در سال‌های پیش‌رو افزایش یابد لذا یکی از فرصت های جالب برای سرمایه گذاری خارجی در این کشور، ساخت کارخانجات آرد می باشد.

 

قبلی ناخالصي بالاي گندم کشور، چالشي بزرگ براي تجهيزات انتقال سيلو
بعدی چرا هنوز برندهاي خارجي ماکاروني در ايران مشتري دارند؟

بدون دیدگاه

پاسخ خود را بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.