اوکراین؛ سبد نان اروپا


معرفی ششمین کشور تولید کننده غلات جهان

اوکراین همیشه به عنوان بخش صنعتی جماهیر شوروی به حساب می‌آمده است اما کشاورزی نیز در این کشور نقشی بسیار مهم در بهبود اقتصاد ایفا می‌کند. ۱۰ تا ۱۱ درصد از تولید ناخالص ملی اوکراین به کشاورزی اختصاص دارد و حدود یک چهارم جمعیت آماده به کار اوکراین در بخش کشاورزی مشغول اند. در سال ۲۰۱۲ بخش کشاورزی ارزشی برابر ۹۸/۱۳ میلیارد دلار در اقتصاد اوکراین داشته است. اگرچه اوکراین در بین ۱۰ کشور برتر دنیا از لحاظ تولید محصولاتی مانند گندم است، اما در بین ۱۱۲ کشور از لحاظ تولید محصولات کشاورزی رتبه ۲۴ را داراست.
با وسعتی بزرگ‌تر از فرانسه و جمعیتی بیش از نیمی از آلمان، اوکراین یکی از کشورهای بالقوه اروپا برای سرمایه گذاری است. اوکراین دومین کشور در اروپا (پس از روسیه) است که بیشترین میزان زمین‌های کشاورزی را داراست. این کشور ۸/۴۲ میلیون هکتار زمین کشاورزی دارد که ۷۱ درصد از کل زمین‌های آن را تشکیل می‌دهند. از این میزان، ۵/۳۲ میلیون هکتار آن (بدون در نظر گرفتن چراگاه‌ها و چمن زارها) قابل کشت است. اوکراین آب و هوایی کاملا مناسب برای کشاورزی دارد و دسترسی به منابع فراوان آب نیز دلیلی دیگر برای رونق کشاورزی در این کشور است.
اوکراین به دلیل دارا بودن ۳۰ درصد خاک بسیار غنی سیاه (چرنوزم)، پتانسیل بسیار بالایی در صنعت کشاورزی دارد. خاک سیاه درصد رطوبت بسیار بالای ۳ تا ۱۵ درصد دارد و مقادیر بالایی نیز اسید فسفریک، فسفر و آمونیاک دارد که به عنوان یکی از بهترین انواع خاک برای کشاورزی شناخته می‌شود. ۵۴ درصد از زمین‌های کشاورزی اوکراین دارای خاک سیاه است. به دلیل وجود همین خاک غنی، اوکراین توانایی تولید حجم بالایی از محصولات کشاورزی ارگانیک را دارد و یکی از اصلی ترین تأمین کننده‌های این محصولات در اروپا به شمار می‌آید. همین خاک غنی و وسعت زمین های کشاورزی، اوکراین را به “سبد نان اروپا” مشهور کرده است.
زمین‌های کشاورزی تنها دارایی‌های مهمی محسوب می‌شوند که هنوز کاملا به بخش خصوصی واگذار نشده‌اند. حدود ۲۵ درصد از زمین های کشاورزی هنوز در اختیار دولت قرار دارند و همین موضوع موجب کاهش رونق کشاورزی در اوکراین می‌شود. بلاروس و اوکراین آخرین کشورهای اتحادیه اروپا هستند که هنوز خرید و فروش زمین‌های کشاورزی در آن‌ها به طور کامل آزاد نیست. صنعت کشاورزی در اوکراین با ۴۰ تا ۶۰ درصد سود، صنعتی سودآور محسوب می‌شود، اما با چنین پتانسیلی چنین سودی می‌تواند ۴ برابر شود.

تولید سالانه بین ۹۰ تا ۱۰۰ میلیون تن غلات

میزان تولید غلات در اوکراین سالانه بین ۹۰ تا ۱۰۰ میلیون تن است. نیاز داخلی حتی در بیشترین حالت مصرف تنها ۳۵ تا ۴۰ میلیون تن خواهد بود. در این صورت ۵۰ تا ۶۰ میلیون تن از غلات تولید اوکراین برای صادرات در نظر گرفته می‌شود. اوکراین رتبه ششم را در صادرات غلات جهان به ویژه به کشورهای خاورمیانه و آفریقای شمالی دارد. البته صادرات به اتحادیه اروپا در سال‌های اخیر افزایشی ۱۰ برابر داشته است. در حال حاضر اتحادیه اروپا دومین شریک تجاری بزرگ اوکراین محسوب می‌شود. معادل ۱۰ تا ۶۵ درصد از یک میلیون تن گندم صادر شده به اروپا به اسپانیا تعلق دارد.
در سال ۲۰۱۵ اوکراین توانست در زمینه صادرات عناوین زیر را در جهان به دست آورد:
– اولین صادرکننده روغن آفتابگردان (۴ میلیون تن)
– سومین صادرکننده جو (۵/۴ میلیون تن)
– چهارمین صادرکننده ذرت (۵/۱۵ میلیون تن)
– ششمین صادرکننده گندم (۵/۱۵ میلیون تن)
– هفتمین صادرکننده دانه سویا (۱/۲ میلیون تن)
– در سال ۲۰۱۵-۲۰۱۴ تولید غلات در اوکراین به ۸/۶۳ میلیون تن (بدون احتساب منطقه کریمه) رسید. این میزان نشان‌دهنده افزایش از ۶/۴۰ تن در هکتار به ۷/۴۳ تن در هکتار بود. این افزایش علیرغم کاهش ۵ درصدی زمین های زیر کشت، نسبت به سال ۲۰۱۴-۲۰۱۳ بود.

۸۰ درصد گندم تولید شده در اوکراین مناسب آرد شدن

گندم در سراسر اوکراین کاشته می‌شود، اما مناطق مرکزی و جنوبی قسمت‌های کلیدی تولید گندم این کشور هستند. گندم در پاییز کاشته می‌شود و در طول ماه‌های جولای و آگوست (اواسط تیر تا اواسط شهریور) برداشت می‌شود. معمولا ۸۰ درصد گندم تولید شده در اوکراین قابلیت تبدیل به آرد را داراست. با وجود تولید بالا، گندم بالاترین قیمت غلات را در اوکراین دارد. بیشترین میزان گندم تولیدی اوکراین، گندم سخت قرمز زمستانه است که برای تولید نان از آن استفاده می‌شود.
تولید سالانه گندم در اوکراین ۱۵ تا ۲۲ میلیون تن است که البته در سال ۲۰۱۵/۲۰۱۶ به ۲/۲۷ میلیون تن رسید که بیشترین میزان تولید گندم از زمان استقلال اوکراین در دهه ۹۰ میلادی محسوب می‌شود.

جو و ذرت

جو اصلی‌ترین علوفه مورد مصرف در ده سال گذشته در اوکراین بوده است. جو بهاره ۹۰ درصد جو تولیدی اوکراین را تشکیل می دهد. جو در اوکراین معمولا در آوریل (اواسط فروردین تا اواسط اردیبهشت) در شرق کشور کاشته می شود و در آگوست (اواسط مرداد تا اواسط شهریور) برداشت می‌شود. انتظار می‌رود که در آینده زمین‌های زیرکشت جو کاهش یابد و به جای آن سویا کاشته شود.
ذرت سومین غله مورد استفاده برای غذای دام در اوکراین به شمار می‌آید. علیرغم محدودیت در ماشین آلات برداشت، هزینه بالای تولید و هزینه‌های بالای خشک کردن محصول پس از برداشت، مزارع زیر کشت ذرت افزایش داشته است. مناطق اصلی تولید ذرت اوکراین، قسمت های شرقی و جنوبی کشور است. ذرت معمولا در اواخر آوریل یا ابتدای می (اواسط اردیبهشت تا اواسط خرداد) کاشته می‌شود و در اواسط سپتامبر (اواخر شهریور) برداشت می‌شود. اتحادیه اروپا و مصر مقاصد اصلی ذرت صادراتی اوکراین هستند.

پیش بینی‌ها برای سال ۲۰۱۶

در سال ۲۰۱۶، میزان کلی تولید غلات در اوکراین ۵۹ میلیون تن پیش بینی شده است که مقدار کمی از تولید سال گذشته پایین‌تر است، اما هنوز بالاتر از میانگین پنج سال گذشته است. تاکنون حدود ۳۹ میلیون تن از این غلات برداشت شده است. کاهش قابل توجه میزان گندم با میزان تولید بیشتر ذرت جبران نشده است. تولید جو که سومین غله تولیدی از لحاظ حجم در اوکراین است نیز با کاهش روبرو بوده است. به دلیل آب و هوای خشک در پاییز، زمین‌های زیر کشت گندم با ۱۵ درصد کاهش تولید روبرو شدند. با وجود آب و هوای مناسب در فصل رشد گندم، انتظار می‌رود که میزان کل تولید گندم به ۲۳ میلیون تن برسد که ۱۴ درصد کمتر از تولید سال گذشته است. تولید جو نیز کاهشی دو درصدی داشته است، اما تولید ذرت در سال ۲۰۱۶ به ۲ میلیون تن رسیده است که ۱۴ درصد بیشتر از میزان تولیدی سال گذشته است.
انتظار می‌رود که ۷/۳۲ میلیون تن از غلات تولیدی صادر شود که ۱۷ درصد از صادرات پارسال کمتر است. این کاهش به دلیل کاهش یافتن تعداد نقل و انتقالات گندم و جو و همچنین برداشت کمتر محصول در سال جاری بوده است. صادرات گندم ۵/۱۰ میلیون تن پیش بینی شده است که ۴۴ درصد حجم کل گندم تولیدی را تشکیل می‌دهد. صادرات جو به ۸/۳ میلیون تن کاهش خواهد یافت که ۷۰۰ هزار تن از سال گذشته کمتر خواهد بود. صادرات ذرت با ۶ درصد افزایش به ۳/۱۸ میلیون تن خواهد رسید.

۲۵ کارخانه آرد ۶۵ درصد تولید آرد در اوکراین

بیشترین میزان تولید آرد اوکراین مربوط به گندم (۹۲ درصد) و چاودار (۷) درصد است که ۹۹ درصد از میزان آرد تولیدی این کشور را تشکیل می‌دهد. انواع مختلف آرد و کیفیت آن با توجه به استانداردهای دولت این کشور مشخص می‌شود. براساس آمار سال ۲۰۱۲، ۳۶۵ شرکت در اوکراین وجود دارد که در زمینه تولید آرد فعالیت می‌کنند. ۲۵ کارخانه اصلی‌ در اوکراین نزدیک به ۶۰ درصد از کل آرد موجود در کشور را تولید می کنند. ۸۹ درصد از کل آرد توسط کارخانه های بزرگ و صنعتی تولید می‌شود.
صادرات آرد اوکراین در دهه ۹۰ بیشترین سود را برای این کشور به همراه داشت، در آن زمان اوکراین ۵۵۰ هزار تن آرد را در اختیار اتحادیه جماهیر شوروی می‌گذاشت و در ازای آن گاز طبیعی می‌گرفت. با پایان یافتن این توافق در سال ۲۰۰۷، میزان صادرات آرد به یک دهم کاهش یافت. کارخانجات تا سال ۲۰۰۹ فعالیت زیادی برروی صادرات آرد انجام دادند و در همان سال موفق شدند که صادرات را افزایش دهند. در حال حاضر تنها ۴۰ شرکت در زمینه صادرات آرد این کشور فعال هستند که صادرات را تنها به ۲۰ کشور محدود می کند. مولداوی، اندونزی، اسرائیل و گرجستان خریداران اصلی آرد اوکراین هستند. با توجه به فعالیت کارخانه های آرد اوکراین انتظار نمی‌رود که صادرات آرد این کشور تا ۵ سال آینده به بیش از ۴۰۰ هزار تن برسد. در سال ۲۰۱۶-۲۰۱۵ اوکراین ۲۶۰ هزار تن آرد صادر کرده است که حدود ۱۳ هزار تن آن به چین بوده است.

وضعیت فعلی صنعت آرد در اوکراین می توان به این صورت خلاصه کرد:

صنعت آرد متمرکز در بین افراد کمی در این کشور است.
این صنعت به شدت توسط دولت مورد بازرسی قرار می گیرد و نقش اجتماعی مهمی دارد زیرا نان مورد نیاز مردم را تأمین می کند.
ماشین آلات کارخانجات تولید آرد فرسوده شده اند و نیازمند تعمیرات و تعویض هستند و همین موضوع تأثیر مهمی بر کیفیت آرد تولیدی خواهد داشت.

قبلی شماره 6 نشریه نگاشته
بعدی هشدار متخصصان تغذيه در پي افزايش قربانيان مصرف نان سفيد

بدون دیدگاه

پاسخ خود را بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.